Bajkał.html

Ten artykuł dotyczy jeziora. Zobacz też: Inne znaczenia tego słowa.

Jezioro Bajkał
Mapa Jeziora Bajkał
Kontynent	Azja
Państwa	Rosja
Powierzchnia	31 500 km²
Wymiary	663 × 79 km
Głębokość • średnia • maksymalna	730 m 1680{1637najwyższa osiągnięta głębokość zanurzenia} m
Objętość	23 000 km³
Wysokość lustra wody	455 m n.p.m.
Rzeki wypływające	Angara
Miejscowości nadbrzeżne	Irkuck (w pobliżu) Ust'-Barguzin Siewierobajkalsk
Rodzaj jeziora	tektoniczne
Jeziora Azji
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Bajkał (ros. Озеро Байкал) - jezioro tektoniczne w Azji,zwane Błekitnym okiem Syberii lub Syberyjkim morzem, położone na terytorium Rosji (Syberia). Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto - pod względem powierzchni - trzecim jeziorem w Azji i ósmym na świecie.

edytuj Położenie

Leży w rowie tektonicznym, na wysokości 455 m n.p.m. Rozciąga się na długość 663 km. Jego maksymalna szerokość wynosi 79 km. Wokół jeziora rozciąga się wiele pasm górskich powstałych w orogenezie bajkalskiej (tzw. bajkalidy). Na północno-zachodnim brzegu znajdują się Góry Bajkalskie o wysokości do 2572 m n.p.m. (Góra Czerskiego). Na południowy zachód od nich, wzdłuż zachodniego brzegu jeziora ciągną się Góry Przymorskie. Na brzegu północno-wschodnim znajdują się Góry Barguzińskie sięgające 2841 m n.p.m. Pik Bajkał, od których na południowy zachód ciągnie się pasmo Ulan-Burgasy. Natomiast od strony południowo-wschodniej nad jeziorem wznosi się pasmo Chamar-Daban.

edytuj Głębokość i powierzchnia

Głębokość maksymalna jeziora jest równa 1680 m. Jego dno znajduje się na głębokości 1165 m p.p.m. co oznacza, że Bajkał jest największą światową kryptodepresją. Głębokość średnia wynosi 730 m. Zasoby wodne jeziora wynoszą 23 tys. km³, co stanowi 1/5 światowych zasobów wody słodkiej.

Rzeka Jenisej i jej zlewnia

Jeziora ma powierzchnię31,5 tys. km², w tym 27 wysp. Największą z nich jest wyspa Olchon, której powierzchnia wynosi 742 km².

Bajkał ma 336 dopływów, z czego najważniejsze to Selenga, Barguzin czy Górna Angara. Ujścia rzek są deltowate. Wypływa z niego z kolei tylko jedna rzeka - Angara, prawy dopływ Jeniseju. Powierzchnia zlewiska jeziora wynosi 557 tys. km².

edytuj Historia

Wiek Bajkału ocenia się na 20-30 mln lat. W tym czasie na dnie gromadził się materiał osadowy przynoszony z biegiem jej dopływów. Grubość osadów dennych naukowcy oceniają na ok. 6000 metrów.

edytuj Klimat i krajobraz

Lód na powierzchni jeziora ma grubość nawet ponad 1 m w okresie od stycznia do maja. Wodę cechuje wysoka czystość, a co za tym idzie przezroczystość nawet do 12 m. Również lód jest tak przezroczysty, że nawet w odległości kilkudziesięciu metrów od brzegu widać dno jeziora.

Wieją tu miejscowe wiatry, które są spowodowane specyficznym mikroklimatem. Specyficzne ukształtowanie daje możliwość do bardzo intensywnego mieszania się wód i, co za tym idzie, natlenienia nawet największych głębin jeziora.

Jezioro to cechuje się wyjątkowo zrównoważonym ekosystemem, wykształconym dzięki trwającym miliony lat procesom regulacyjnym.

Bajkał charakteryzuje wielkie bogactwo flory i fauny. Ocenia się, że występuje w nim ok. 2000 gatunków roślin i zwierząt, w tym wiele gatunków endemicznych, np. foka bajkalska (Phoca sibirica), omul, gołomianka (Comephorus baicalensis) czy cyraneczka bajkalska.

W rejonie jeziora Bajkał znajduje się pięć obszarów chronionej przyrody o łącznej powierzchni ponad 3 mln km². W roku 1996 Bajkał wraz z przyległymi terenami został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Warto też wspomnieć, że jezioro Bajkał ma tzw. podwójne dno. Mówi się, że pod dnem jest kolejne jezioro, w którym istnieją ryby, które nie ewoluowały od czasów prehistorycznych. Naukowcy wiele razy mówili o dowierceniu się tam przez dno, jednak jedyną przeszkodą jest fakt, iż może to wywołać wstrząsy czy trzęsienia ziemi.^{potrzebne źródło}

edytuj Gospodarka

Jezioro ma duże znaczenie dla żeglugi i rybołówstwa. Dwa największe porty nad Bajkałem to Ust'-Barguzin i Siewierobajkalsk. W okolicach Bajkału przebiega Kolej Transsyberyjska i Kolej Bajkalsko-Amurska.

Polskimi badaczami Bajkału byli:

edytuj Zobacz też

edytuj Linki zewnętrzne

edytuj Galeria

Skała Szamanka (Скала Шаманка) na wyspie Olchon na Bajkale

Cieśnina między zachodnim brzegiem Bajkału a wyspą Olchon

Jezioro Bajkał zimą

Bajkał widziany z kosmosu